خشونت و پرخاشگری در اسکیزوفرنی: پیش بینی، درمان و پیش گیری

افراد مبتلا به اسکیزوفرنی معمولا پرخاشگر نیستند. در حقیقت اکثر جرایم خشونت‌آمیز را افراد مبتلا به اسکیزوفرنی مرتکب نمی‌شوند. گرچه بعضی از علائم اسکیزوفرنی مرتبط با خشونت است مثل هذیان. اگر فردی مبتلا به اسکیزوفرنی پرخاشگر شد، معمولا این پرخاشگری در اسکیزوفرنی اعضای خانواده را مورد هدف قرار می‌دهد و در خانه اتفاق می‌افتد. ریسک پرخاشگری در میان افراد مبتلا به اسکیزوفرنی پایین است. اما معمولا افراد مبتلا بیشتر از سایرین اقدام به خودکشی می‌کنند. حدود ده درصد آن‌ها (خصوصا مردان بالغ جوان) به علت خودکشی می‌میرند. پیش‌بینی در مورد اینکه کدام یک از افراد مبتلا به اسکیزوفرنی دست به خودکشی خواهند زد امر دشواری است.

رفتارهای پرخاشگرانه، تکانه‌ای و خشونت‌آمیز در اسکیزوفرنی، چالش‌های بالینی متعددی را ایجاد می‌کند. بهترین راه برای کاهش ریسک پرخاشگری، درمان کافی و مناسب اسکیزوفرنی است. اگر یکی از اعضای خانواده‌ی شما مبتلا به اسکیزوفرنی است و تحت درمان نیست و سابقه‌ی خشونت دارد، ریسک بالایی برای رفتارهای پرخاشگرانه مثل خودکشی دارد. متخصصین ما در مرکز توانبخشی اعصاب و روان مژده از طریق درمان مناسب اسکیزوفرنی از رفتارهای پرخاشگرانه جلوگیری می‌کنند. برای اطلاع بیشتر یا رزرو نوبت، با شماره‌های ۰۲۱۷۶۲۵۳۴۶۵ و ۰۲۱۷۶۲۵۳۴۶۶ تماس حاصل فرمایید.

اسکیزوفرنی و خشونت


افراد مبتلا به اسکیزوفرنی به ندرت به خود آسیب می‌رسانند در مقابل آسیب به دیگران. خشونت از علائم اسکیزوفرنی نیست. رسانه‌های خبری و تفریحی تمایل به ارتباط با بیماری‌های روانی مثل اسکیزوفرنی و جرایم خشونت‌آمیز دارند. اکثر افراد مبتلا به اسکیزوفرنی گرچه نسبت به دیگران رفتارهای پرخاشگرانه ندارند اما از جامعه رانده شده و تنها گذاشته می‌شوند. سوء‌ مصرف الکل و مواد مخدر ریسک خشونت را در افراد مبتلا به اسکیزوفرنی افزایش می‌دهد خصوصا اگر بیماری درمان نشده باشد اما در افراد غیرمبتلا به بیماری‌های روانی هم بالا می‌برد. سوء‌ مصرف مواد مخدر (مواد مخدر خیابانی و الکل) میزان خشونت در افراد مبتلا به اسکیزوفرنی و همچنین در افراد سالم از نظر روانی را به طور چشم‌گیری بالا می‌برد. افراد با علائم پارانوئید و روان‌پریشی که در صورت عدم ادامه‌ی درمان با دارو بدتر می‌شوند، برای انجام رفتارهای پرخشونت ریسک بالاتری دارند.

عوامل پیشگویی‌کننده‌ی خشونت


شایع‌ترین نوع خشونت در اسکیزوفرنی، خشونت به نفس است، معمولا به صورت خودکشی. اما خشونت نسبت به دیگران در مواردی که فرد به شدت هذیان دارد و سابقه‌ی خشونت دارد، علامت غیرشایعی نیست. سه علامت پیش‌بینی‌کننده‌ی اولیه و سه علامت پیش‌بینی‌کننده‌ی کمتر شناخته شده، وجود دارد:

  •  مهم‌ترین آنها سابقه‌ قبلی خشونت است؛ این بارزترین پیش‌بینی‌کننده‌ است که ارتباطی به سلامت روان فرد ندارد. در تلاش جهت پیش‌بینی رفتارهای پرخاشگرانه‌ در اسکیزوفرنی در آینده، تاریخچه‌ی فرد تنها و مهمترین بخش از اطلاعات است.
  •  دومین عامل پیش‌بینی‌کننده، سوءمصرف مواد مخدر و الکل است و در هر وضعیت روانی صدق می‌کند. بین اسکیزوفرنی، سوءمصرف مواد مخدر و خشونت ارتباط بارزی وجود دارد.
  •  سومین عامل مهم پیش‌بینی‌کننده‌ عدم ادامه‌ی درمان و مصرف داروهاست. کسانی که داروهای تجویز شده را مصرف نمی‌کنند بیشتر در متمایل به ارتکاب جرایم خشونت‌آمیز هستند.
  •  فاکتور دیگری که احتمالا در پیش‌بینی ارزشمند است، نوع خاصی از هذیان است که در افراد مبتلا به درجات شدید بیماری روانی شایع است. متخصصین فرضیه‌ای با قدمت بر اساس تجربیات دارند که افراد با هذیان‌های پارانویید بیشتر در معرض اعمال خشونت هستند.

مطالعات نشان داده‌اند که ارتباط بین هذیان‌های پارانویید و خشونت کمتر ارتباطی مستقیم است. گزارش شده است که پیش بینی‌کننده‌های قوی برای خشونت در افراد مبتلا به بیماری‌های روانی به این صورت است که احساس می‌کنند دیگران قصد آسیب به آنها را دارند یا ذهنشان بوسیله‌ی نیروهای خارجی تحت کنترل است یا افکاری از بیرون در سرشان گذاشته می‌شود.

  •  آخرین فاکتوری که خشونت را پیش‌بینی می‌کند، نوع خاصی از توهم است. توهم‌های شنوایی که طی آن صداهایی به فرد مبتلا به اسکیزوفرنی می‌گوید که چه کاری انجام داد یا مجبور به انجام خشونت می کند.

درمان


در شرایط حاد، استفاده از دارو الزامی است و درمانگرها با این چالش روبرو می‌شوند که حداکثر دوز درمانی را تجویز کنند در حالی که به بیمار آسیبی وارد نشود. مانیتور کردن علائم حیاتی بیمار، فراهم کردن نظارت دقیق و تخمین بی‌قراری در حداقل ۲۴ ساعت آینده امر مهمی است. گاهی مصرف آرامبخش‌های موثر، برعکس موجب تاثیر معکوس داشته باشد به خاطر وجود سایر ترکیباتی که همزمان تجویز شده‌اند یا تاثیر تجمعی داروهایی که قبلا تجویز شده‌اند.

روان‌درمانی

در مدیریت طولانی مدت رفتارهای پرخاشگرانه، قبل از ادامه‌ی دارودرمانی، معین کنید که آیا قابلیت پرخاشگری با روان‌درمانی مدیریت می‌شود. هم‌دردی و اطمینان بخشی بسیار اهمیت دارد، اینکه بیمار بی‌قرار احساس کند که درک می‌شود و درمان به خوبی پیش می‌رود، باعث می‌شود که بیمار کمتر بدبین و مقاوم به درمان خشونت در بیماران اسکیزوفرنی باشد. هم چنین بعضی از انواع روان‌شناختی‌درمانی در کاهش رفتارهای خشونت‌آمیز موثر شناخته شده اند.

داروهای ضد روان‌پریشی

هرچند درمان‌های دارویی در مدیریت رفتارهای خشونت‌آمیز بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی کمک‌ کننده است اما تعیین اثر هر دارو به صورت جداگانه دشوار است. داروها معمولا جهت کنترل تکانه‌ها و کاهش رفتارهای پرخاشگرانه استفاده می‌شوند. گرچه اثرات متناقضی ایجاد می‌کنند، اما بنزودیازپین‌ها خصوصا لورازپام خیلی خوب تحمل می‌شوند و مرتبط با عوارض جانبی مسیرهای خارج هرمی مرتبط با داروهای ضد‌ روان‌پریشی نیستند. بنزودیازپین‌ها در درمان‌های ترکیبی با آنتی سایکوتیک‌های تیپیک و آتیپیک بسیار مفید هستند. در بیمارن با سایکوز شدید استفاده از آنتی‌سایکوزهای تیپیک خصوصا هالوپریدول، بواسطه‌ی شواهد قوی و تاریخچه‌ی بی‌خطر و طولانی مدت در مورد فرمول داخل عضلانی آن، شدیدا حمایت می‌شود. داروهای ضد روان‌پریشی آتیپیک احتمالا در مصرف طولانی مدت، خشونت را کاهش می‌دهند. همچنین با کاهش ریسک عوارض خارج هرمی حاد مثل دیستونی و آکاتیزی به اندازه‌ی کاهش ریسک عوارض قلبی و عروقی مثل موج QT طولانی مرتبط است. کلوزاپین، الانزاپین، ریسپریدون، آریپیرازول، زیپرازیدون و آزناپین داروهای ضد روان‌پریشی آتیپیک هستند که اغلب در درمان طولانی مدت پرخاشگری، رفتارهای تکانه‌ای و بی‌قراری در بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی بکار می‌روند. فرم‌های محلول در بزاق دهان به طور خاص برای راحتی در تجویز و استفاده، مفید هستند (از بلع جلوگیری می‌شود). فرمول‌های داخل عضلانی از داروهای ضد روان‌پریشی آتیپیک نیز در درمان رفتارهای تکانه‌ای و بی‌قراری در بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی مفید هستند. فرمول‌های قابل تزریق طولانی اثر از داروهای ضد روان‌پریشی برای درمان طولانی مدت بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی و اختلالات اسکیزوافکتیو در دسترس هستند. این فرمول‌ها به طور مخصوص برای بیمارانی که احتمالا با وابستگی به دارو مشکل دارند، مفید است. کلوزاپین باعث کاهش خشونت، بی‌قراری و رفتارهای خشونت‌آمیز در درمان بی‌قراری مدارک در بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی می‌شود. این داروها بهترین دارو در درمان طولانی مدت است.

تثبیت کننده‌ی خلق

داروهای تثبیت کننده‌ی خلق مثل داروهای ضدتشنج و لیتیوم، معمولا در ترکیب با داروهای ضد روان‌پریشی تجویز می‌شوند. داروهای ضد روان‌پریشی و بنزودیازپین‌ها برای بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی که با سوءمصرف مواد همراهی دارند، درخواست می‌شود (بنزودیازپین‌ها معمولا داروهای آرامبخش بی‌خطر و موثری هستند که مشکلات اعتیاد به دارو را در مراحل حاد خصوصا در مواردی که بیمار به صورت شدید مانیتور می‌شود، ایجاد نمی‌کنند). لوکزاپین یکی از داروهای ضد روان‌ پریشی تیپیک است که در حال حاضر برای درمان بی‌قراری به صورت فرم استنشاقی موجود است.

پیشگیری


رفتارهای خشونت‌آمیز در بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی در صورت نظارت و مانیتورینگ دقیق، قابل پیشگیری است، قبل، درحین و بعد از بستری در بیمارستان. بیش از پنجاه درصد از بیماران، به دلیل اپیزود اول اسکیزوفرنی که برای دیگران تهدید بوده‌اند و علائم شدید بیماری را برای بیش از یک سال نشان داده‌اند، بستری می‌شوند. پس از ترخیص ریسک رفتارهای خشونت‌آمیز افزایش می‌یابد. رفتارهای خشونت‌آمیزی که افراد مبتلا به اسکیزوفرنی مرتکب می‌شوند معمولا در طول چند ماه ابتدایی بعد از ترخیص از بیمارستان اتفاق می‌افتند. زمانی که بیمار مبتلا به اسکیزوفرنی مرخص می‌شود احتمالا به داروها وابستگی پیدا می‌کند زیرا علائم عود می‌کنند و ریسک بی‌قراری، رفتارهای تکانه‌ای غیر قابل کنترل و خشونت احتمالی افزایش می‌یابد.