داروهای ضد روان‌پریشی(ضد سایکوز،آنتی سایکوتیک) در اسکیزوفرنی

در اسکیزوفرنی، داروهای ضد روان‌پریشی در درمان سايكوز حاد و کاهش خطر حملات سايكوتيك بعدی مؤثر می‌باشند. بنابراین درمان اسکیزوفرنی دارای دو مرحله اصلی است: مرحله حاد، زمانی که ممكن است به‌ منظور درمان علائم روان‌پریشی به دوزهای بالاتر دارو نياز باشد، و مرحله تثبيت، که معمولاً در تمام طول عمر ادامه دارد. در طول مرحله تثبيت، دوز دارو به‌تدریج به حداقل ميزان لازم براي پيشگيری از شيوع بعدی و كنترل علائم كاهش می‌یابد. چنانچه علائم در دوزهای پایین مجدداً ظاهرشده يا تشديد گردد، ممکن است برای جلوگیری از عود اسکیزوفرنی، افزایش دوز دارو ضروری باشد. حتی با ادامه درمان، برخی از بیماران شاهد عود مجدد بيماری هستند. شایع‌ترین علت عود بیماری قطع مصرف دارو می‌باشد.

داروهای ضد روان‌پریشی با علائم اسكيزوفرنی مقابله می‌کنند. اين داروها قادر به درمان بيماری نيستند، اما می‌توانند بسیاری از علائم را از بین برده و یا خفیف‌تر کنند. در برخی موارد می‌توانند دوره شيوع بيماری را نيز كوتاه كنند. جهت دریافت مشاوره یا رزرو نوبت می‌توانید با شماره‌های ۰۲۱۷۶۲۵۳۴۶۵ و ۰۲۱۷۶۲۵۳۴۶۶ تماس حاصل فرماييد.

داروهای ضد روان‌پریشی


اکثر بیماران اسکیزوفرنی در طول درمان با داروهای ضد سایکوز شاهد بهبودی خود هستند. اما بدن برخی از بیماران به داروها واكنش نشان نمی‌دهد و شمار اندكی نيز ممكن است به دارو نياز نداشته باشند. از آنجایی‌ که اختصاص بيماران به هر گروه قابل پیش‌بینی نمی‌باشد، داشتن پیگیری‌های بلندمدت به‌منظور تعديل درمان و رسيدگی فوری به هرگونه مشكل احتمالی ضروری می‌باشد. داروهای ضد روان‌پریشی پایه و اساس مدیریت اسکیزوفرنی هستند. اگرچه اين داروها به درمان بيماری منجر نمی‌شوند، اما علائم را به‌طور قابل‌ توجهی کاهش داده و امكان عملكرد بهتر، برخورداری از زندگی با کیفیت‌تر و لذت بردن از بهبودی را برای بيمار فراهم می‌آورند. انتخاب نوع و دوز دارو آنتی سایکوتیک موضوعی فردی بوده و بهتر است توسط یک پزشک حاذق و با تجربه درزمینه درمان بیماری‌های شدید روانی انجام شود. دو نوع داروی ضد روان‌پریشی وجود دارد:

  •  داروهای ضدروانپريشی رايج قدیمی‌تر (آنتی سايكوتيك‌های تيپيك): این داروها گاهی داروهای ضدروان‌پريشی نسل اول ناميده می‌شوند.
  • داروهای ضد روان‌پریشی جدیدتر یا غیر رایج (آنتی سايكوتيك‌های آتيپيك): كه گاهی داروهای ضدروانپريشی نسل دوم نامیده می‌شوند.

نسل اول

نخستين داروی ضد روان‌پریشی به‌صورت تصادفی كشف شد و سپس در درمان اسكيزوفرنی مورداستفاده قرار گرفت. نام این دارو کلرپرمازین (تورازین) بود و سپس داروهای زير به‌سرعت وارد بازار شد:‌

  •  فلوفنازین (پرولیكسین)
  •  هالوپریدول (هالدول)
  •  لوکساپین (لکساپین)
  •  پرفنازین (تریلافون)
  •  تيوريدازين (ملاریل)
  •  تيوتيكزن (ناوان)
  •  تری فلئوپرازين (استلازين)

این داروها به‌عنوان داروهای آرام‌بخش (به معنای،گيرنده عصب) شناخته‌شده‌اند، زيرا در درمان علائم مثبت (علائم حاد از قبيل هذيان)، توهم، اختلال فكری، سستی ارتباطات، دو سو گرايی يا بی‌ثباتی احساسی مؤثر هستند. اما اين داروها می‌توانند به‌ کندی شناختی و حركات غيرارادی منجر شوند. به‌ علاوه توان مقابله با علائم منفی نظیر بی‌احساسی، کاهش انگیزه و عجز در بيان احساسي را دارا نمی‌باشند.

نسل دوم

به‌ تازگی نسل جدیدی از داروهای ضد سایکوز (كه داروهای روان‌پریشی غیر رایج يا نسل دوم ناميده می‌شوند) به بازار معرفی‌شده‌اند. مصرف اين داروها در دوز مناسب، با عوارض جانبي عصب‌شناختی كمتر؛ که اغلب شامل علائمی چون خشكی عضلانی، اسپاسم دردناک، بی‌حسی یا لرزش است همراه می‌باشد.
نخستين داروی نسل جدید، کلوزاپین (کلوزاريل) تنها دارويی است که در هنگام عدم واكنش داروهای ضدروانپريشی ديگر مؤثر واقع می‌گردد. در طول شش ماه نخست درمان، شمارش سلول‌های خون باید به‌صورت هفتگی و سپس هر دو هفته و در نهایت یک‌ بار در ماه به‌ طور نامحدود انجام شود تا امكان تشخيص به‌موقع اين عارضه جانبی در صورت بروز فراهم گردد.

ساير داروهای ضدروان‌پريشی

سایر داروهای ضد سایکوز غیر رایج عبارت‌اند از:آری پيپرازول (آبيليفاي)، آری پيپرازول لاروكسيل (آريستادا)، آسناپين (سافريس)، بركس پيپرازول (ركسولتي)،‌ كاريپرازين (ورايلار) و غيره.
یکی دیگر از داروهای ضدروانپريشی غیر رايج، با نان ايلوپريدون (فاناپت)، تأییدیه سازمان بهداشت و داروی آمريكا (FDA) برای درمان اسكيزوفرنی حاد (اما نه درازمدت) را دارا می‌باشد. مصرف تمامی این داروها موجب درمان موفقیت‌آمیز بسياری از بيماران مبتلابه اسکیزوفرنی و بازگشت آن‌ها به كانون خانه و اجتماع گشته است.

عملکرد


گمان می‌رود كه عملكرد داروهای ضد روان‌پريشی از طريق تغيير تأثیر برخی از مواد شیمیایی در مغز، به نام دوپامین، سروتونین، نورآدرنالین و استیل کولین می‌باشد. این مواد شیمیایی موجب تغيير رفتار، خلق‌وخوی و احساسات می‌شوند. دوپامین ماده شیمیایی اصلی است که این داروها بر روی آن تأثیر دارند. اين داروها با تغيير تأثیر این مواد شیمیایی در مغز، می‌توانند موجب سركوب بيماری شده و يا از ايجاد اختلالات زير در بيمار ممانعت كنند:‌

  •  هذیان (مانند شنيدن صدا)
  •  توهم (داشتن ایده‌هایی که بر اساس واقعیت نیستند.)
  •  اختلال فکر
  •  نوسانات شدید خلقی که با اختلال دوقطبی مرتبط هستند.

داروهای ضدروان‌پريشی به‌ طور معمول چه زمانی تجویز می‌شوند؟


همان‌طور که در بالا توضیح داده شد، داروهای آنتی سایکوتیک به‌ طور معمول برای کمک به کاهش علائم اسکیزوفرنی، مانیا (ناشی از اختلال دوقطبی)، افسردگی شدید یا اضطراب شدید تجویز می‌شوند. اين داروها در وهله اول توسط یک متخصص روان‌پزشک تجویزشده و يا پزشك عمومی شما در مورد زمان مناسب برای شروع مصرف اين داروها با يك متخصص مشورت می‌نماید. به‌علاوه، داروهای ضد سایکوز سال‌های متمادی به‌عنوان آرام‌بخش برای افراد سالخورده مبتلابه زوال عقل، مورداستفاده قرار می‌گرفت. بااین‌حال، مصرف اين داروها دیگر توصیه نمی‌شود. این بدان دلیل است که این داروها تا حدی خطر سکته مغزی و مرگ زودرس را افزایش می‌دهند. ریسپریدون تنها داروی ضد روان‌پریشی است که برای اين افراد توصیه می‌شود. حتی اين دارو نيز بايد برای مدتی كوتاه (کمتر از ۶ هفته) و برای علائم شدید مصرف شود.

طول درمان


طول درمان به عوامل مختلف بستگی دارد. برخی افراد ممکن است فقط برای چند هفته دارو آنتی سایکوتیک را مصرف كنند، اما در برخی ديگر ممكن است نياز به مصرف درازمدت (به‌عنوان‌مثال برای اسکیزوفرنی) باشد. در صورت ابتلا به اسکیزوفرنی، حتی در صورت تسكين علائم، داروهای ضد روان‌پریشی معمولاً به‌صورت دراز‌مدت مصرف می‌شوند. هدف از ادامه مصرف دارو پيشگيری از عود، یا محدود کردن تعداد و شدت عود است. بااین‌حال، اگر شما یک‌ بار شاهد شيوع علائم اسکیزوفرنی بوده‌اید كه از طريق درمان کاملاً متوقف‌ شده است، بهتر است که پس از ۲-۱ سال، مصرف دارو را قطع كنيد. پزشك توصیه‌های لازم را به شما ارائه خواهد داد.

قطع مصرف داروهای ضدروان‌پريشی


چنانچه قصد دارید که مصرف داروی ضدروان‌پریشی را قطع کنید، ابتدا باید با پزشک خود مشورت نماييد. این کار در تصمیم‌گیری در مورد قطع مصرف دارو آنتی سایکوتیک یا چگونگی قطع مصرف به شما کمک خواهد كرد. داروهای ضد روان‌پریشی معمولاً در طی چند هفته و به‌طور تدريجی قطع می‌شوند. قطع ناگهانی داروی ضد روان‌پریشی ممکن است موجب ايجاد احساس ناخوشايند در بيمار گردد. پزشک معمولاً به شما توصیه می‌کند تا دوز دارو را به‌تدریج کاهش داده و شاهد تأثیر دوز پایین‌تر بر علائم بيماری خود باشيد.

عوارض جانبی


عوارض جانبی گاهی اوقات می‌تواند مشکل‌ساز باشد. بهبود علائم اغلب با شماری از عوارض جانبی ناشی از مصرف دارو همراه می‌باشد. داروهای ضدروان‌پریشی مختلف می‌توانند عوارض جانبی متفاوتی را به همراه داشته باشند. همچنین عوارض جانبی يك داروی يكسان می‌تواند در افراد مختلف متفاوت باشد. بنابراین، مصرف دو یا چند داروی مختلف به‌ منظور انتخاب دارویی که با بدن فرد بيشترين سازگاری را دارد، امری غیرمعمول نمی‌باشد. در زير به عوارض جانبی عمده كه گاهی اوقات رخ می‌دهد، اشاره شده است. بااین‌حال، توصيه می‌شود كه بروشور حاوی فهرست كامل عوارض جانبی احتمالی كه در بسته دارو قرار دارد را مطالعه كنيد. عوارض جانبی  داروهای ضد روان‌پریشی شايع عبارت‌اند از:

  •  خشکی دهان، تاری دید، سوزش و یبوست. این عوارض ممکن است پس‌ از اینکه بدن شما به دارو عادت کرد، برطرف شوند.
  •  خواب‌آلودگی (تسكين)، که از عوارض جانبی شايع است، اما می‌تواند شاخصی از بالا بودن دوز دارو باشد . کاهش دوز دارو ممکن است به برطرف شدن این عارضه منجر شود.
  •  افزایش وزن که در برخی از افراد رخ می‌دهد. افزایش وزن ممکن است خطر ابتلا به دیابت و مشکلات قلبی را در درازمدت افزایش دهد. به نظر می‌رسد این عارضه به داروهای ضد روان‌پریشی غیر رایج(آنتی سايكوتيك آتيپيك)‌ باشد، به‌ویژه، کلوزاپین و اولازاپین مربوط باشد.
  •  اختلالات حرکتی که در برخی موارد پیشرفت می‌کند.

به نظر می‌رسد که احتمال بروز عوارض جانبی مربوط به اختلال حرکتی در موارد مصرف داروهای ضد سایکوز غیر رایج در مقایسه با داروهای ضد روان‌پریشی رایج کمتر باشد. كاهش بروز اختلال حرکتی علت اصلی در اولويت قرار گرفتن داروهای ضدروان‌پریشی غیر رایج است. اما داروهای غیر رایج نیز خطرات خاص خود، به‌ویژه، ریسک افزایش وزن را دارا هستند. در صورت بروز عوارض جانبی مربوط به اختلال حرکتی، ممکن است برای مقابله با آن‌ها داروهای ديگر مورداستفاده قرار گیرد.