علائم، آثار، انواع و درمان اختلال اسکیزوافکتیو (عاطفه گسیختگی)

اختلال اسکیزوافکتیو (عاطفه گسیختگی) اختلالی روانی است که در آن فرد ترکیبی از علائم اسکیزوفرنی، مانند توهم یا هذیان و نشانه‌های اختلال خلقی مانند افسردگی دارد. دو نوع اختلال اسکیزوافکتیو، که هر دو شامل برخی علائم اسکیزوفرنی می‌شوند، عبارت‌اند از:

  • نوع اختلال دوقطبی، شامل قسمت‌هایی از افسردگی است.
  • نوع افسردگی که شامل تنها قسمت‌هایی از افسردگی است.

اختلال اسکیزوافکتیو ممکن است در هر فرد منحصربه‌فرد علائم خاصی داشته باشد بنابراین نسبت به دیگر اختلالات روانی، درک و تعریف کامل و مناسبی از آن نمی‌توان داشت.

اختلال اسکیزوافکتیو درمان‌ نشده ممکن است منجر به ایجاد مشکلاتی در کار، مدرسه و روابط اجتماعی شود که موجب تنهایی و مشکل در انجام کار یا مشارکت در امور مدرسه شود. افراد مبتلا به اختلال اسکیزوافکتیو ممکن است نیاز به کمک و حمایت در انجام کارهای روزانه داشته باشند. درمان می‌تواند به بهبود علائم و بهبود کیفیت زندگی کمک کند. متخصصین ما در مرکز توانبخشی اعصاب و روان مژده پس از ارزیابی وضعیت بیمار و بستگی به ‌شدت بیماری بهترین درمان را ارائه می‌دهند. برای کسب اطلاعات بیشتر و یا رزرو نوبت با شماره‌های ۰۲۱۷۶۲۵۳۴۶۵ و ۰۲۱۷۶۲۵۳۴۶۶ تماس حاصل فرمایید.

علل اسکیزوافکتیو


علت دقیق اختلال اسکیزوافکتیو شناخته‌ شده نیست. ترکیبی از عوامل مانند ژنتیک و تغییرات شیمیایی و ساختاری در مغز، ممکن است به پیشرفت این بیماری کمک کند.

علائم


علائم اختلال اسکیزوافکتیو ممکن است در افراد مختلف، متفاوت باشد. افراد مبتلا به این بیماری علائم روانی مانند توهم یا هذیان و نیز علائم اختلال خُلقی، نوع اختلال دوقطبی مثل شیدایی افسردگی و گاهی نوع افسردگی را تجربه می‌کنند. دوره اختلال اسکیزوافکتیو معمولاً به این شکل است که در یک دوره علائم شدید بروز می‌کند و پس از آن دوره بهبودی با علائمی که شدت کمتری دارند ظاهر می‌شود. علائم و نشانه‌های اختلال اسکیزوافکتیو بستگی به نوع اختلال دوقطبی یا نوع افسردگی دارد و ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • هذیان: داشتن باورهای ثابت و غلط، علی‌رغم شواهدی که برخلاف آن وجود دارند.
  • توهم: مانند شنیدن صدا و یا دیدن چیزهایی که وجود ندارد.
  • علائم افسردگی، مانند احساس پوچی، غم یا بی‌ارزش بودن.
  • دوره‌های حالت افزایش ناگهانی انرژی با بروز رفتارهایی که با شخصیت بیمار منافات دارند.
  • اختلال در ایجاد ارتباط، مثلاً بیمار فقط به بخشي از سؤالات از پاسخ می‌دهد يا پاسخ او ارتباطي به سؤال ندارد.
  • اختلال عملکرد کاری، علمی و اجتماعی
  • مشکل در مدیریت مراقبت شخصی، ازجمله پاکیزگی و ظاهر فیزیکی

اگر فرد بیمار نمی‌تواند کارهای مربوط به تغذیه، لباس یا خانه را انجام دهد، ممکن است نیاز باشد که فرد توسط متخصص سلامت روان ارزیابی شود.

تفکرات یا رفتارهای مربوط به خودکشی

صحبت در مورد خودکشی یا رفتارهایی مربوط به خودکشی ممکن است در فرد مبتلا به اختلال اسکیزوافکتیو رخ دهد. اگر فردی را سراغ دارید که در معرض خطر انجام خودکشی است یا اقدام به خودکشی کرده است، مطمئن شوید که فرد تنها نمی‌ماند و بلافاصله با اورژانس تماس بگیرید یا اگر خطری ندارد خودتان فرد را به نزدیک‌ترین اورژانس بیمارستان ببرید.

عوامل خطر


عواملي كه باعث افزايش خطر ابتلا به اختلال اسکیزوافکتیو می‌شوند عبارت‌اند از:

  • داشتن بستگان خونی نزدیک که دارای اختلال اسکیزوافکتیو، اسکیزوفرنی یا اختلال دوقطبی هستند.
  • اتفاقات استرس‌زا که موجب ایجاد علائم می‌شوند.
  • مصرف داروهای روان‌گردان.

عوارض جانبی


افراد مبتلا به اختلال اسکیزوافکتیو در معرض خطر بیشتری از عوارض زیر قرار دارند:

  • خودکشی، تلاش برای خودکشی یا افکار مربوط به انجام خودکشی
  • انزوای اجتماعی
  • اختلافات خانوادگی و بین فردی
  • بیکاری
  • اختلالات اضطراب 
  • مصرف الکل یا سایر مواد مخدر
  • مشکلات جسمی مهم
  • فقر و بی‌خانمانی

تشخیص


تشخیص اختلال اسکیزوافکتیو شامل ابتلا به سایر اختلالات روانی است که نشانه‌هایش به علت مصرف مواد، دارو یا بیماری نیست. تعیین تشخیص اختلال اسکیزوافکتیو ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • معاینه بدنی: این معاینه برای رد کردن احتمال ابتلا به بیماری‌های دیگری است که می‌تواند علائم و نشانه‌های مشابه با اسکیزوافکتیو داشته باشد.
  • آزمایش‌ها و غربالگری: این مورد احتمالاً شامل تست‌هایی است که بیماری‌ها با علائم مشابه را رد می‌کند و به تشخیص مصرف الکل و مواد مخدر کمک می‌کند. پزشک همچنین ممکن است بررسی‌های عکس‌برداری مانند ام آر آی یا سی تی را تجویز کند.
  • ارزیابی وضعیت روحی: پزشک یا متخصص روانشناس وضعیت روحی را با مشاهده ظاهر و رفتار و بررسی افکار، احساسات، توهمات، مصرف مواد و احتمال خودکشی بیمار بررسی می‌کند. این ارزیابی همچنین شامل صحبت در مورد سابقه خانوادگی و شخصی است.
  • معیارهای تشخیصی برای اختلال اسکیزوافکتیو: پزشک یا متخصص می‌تواند از معیارهای تشخیصی و آماری روان‌شناختی اختلالات ذهنی استفاده کند.

درمان


افراد مبتلا به اختلال اسکیزوافکتیو معمولاً به ترکیبی از داروها، روان‌درمانی و آموزش مهارت‌های زندگی بهترین جواب را می‌دهند. درمان به نوع و شدت علائم و اینکه آیا اختلال از نوع افسردگی یا دوقطبی است یا خیر بستگی دارد. در بعضی موارد ممکن است بیمار در بیمارستان بستری شود. درمان طولانی‌مدت می‌تواند به بهبود علائم کمک کند.

داروها

به‌طورکلی، پزشکان داروهایی را برای اختلال اسکیزوافکتیو تجویز می‌کنند تا علائم روان‌پریشی را کاهش دهند، حالت روحی را تثبیت و افسردگی را درمان می‌کنند. این داروها عبارت‌اند از:

  • داروهای ضد روان‌پریشی تنها داروی تائید شده مخصوصاً برای درمان اختلال اسکیزوافکتیو، داروهای پالیپریدون است که ضدویروسی است. بااین‌حال، پزشکان ممکن است سایر داروهای ضدویروسی را تجویز کنند تا به درمان نشانه‌های روان‌پریشی مانند توهم و هذیان کمک کنند.
  • داروهای تثبیت‌کننده خلق‌وخو: هنگامی‌که اختلال اسکیزوآفکتیو از نوع دوقطبی است، تثبیت‌کننده‌های خلق‌وخو می‌توانند به کاهش سطح شیدایی و افسردگی کمک کنند.
  • داروهای ضدافسردگی : هنگامی‌که افسردگی اختلال خلقی است، داروهای ضدافسردگی می‌تواند به درمان احساس غم و اندوه، ناامیدی یا بی‌خوابی و تمرکز کمک کند.

روان‌درمانی

علاوه بر دارو، روان‌درمانی نیز می‌تواند کمک کند. روان‌درمانی ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • درمان فردی: روان‌درمانی به نرمال کردن الگوهای فکری و کاهش علائم کمک کند. ایجاد رابطه بر پایه اعتماد با افراد مبتلا به اختلال اسکیزوافکتیو به آن‌ها کمک می‌کند تا شرایط خود را بهتر درک کنند و یاد بگیرند که چگونه علائم را کنترل کنند. جلسات مؤثر بر برنامه‌های زندگی، مشکلات و روابط تمرکز می‌کنند.
  • خانواده‌درمانی یا گروه‌درمانی: درمان افراد مبتلا به اختلال اسکیزوافکتیو زمانی مؤثرتر است که بیماران قادر به صحبت در مورد مشکلات زندگی خود با دیگران باشند. نشست‌های گروهی حمایتی نیز می‌تواند به کاهش انزوای اجتماعی کمک کند و در طول دوره‌های روان‌درمانی پیشرفت بیمار را بررسی کند.

آموزش مهارت‌های زندگی

یادگیری مهارت‌های اجتماعی و حرفه‌ای می‌تواند به کاهش انزوا و بهبود کیفیت زندگی کمک کند.

  • آموزش مهارت‌های اجتماعی: این آموزش بر بهبود ارتباطات و تعاملات اجتماعی و بهبود توانایی شرکت در فعالیت‌های روزانه تمرکز دارد. مهارت‌ها و رفتارهای جدید خاصی را برای موقعیت‌هایی مانند خانه یا محل کار می‌توانند تمرین کنند.
  • توان‌بخشی حرفه‌ای و حمایت از اشتغال: این آموزش به افراد مبتلا به اختلال اسکیزوافکتیو برای آمادگی، پیدا کردن و حفظ شغل کمک می‌کند.

بستری شدن

در طول دوره بحران یا زمان تشدید علائم، ممکن است بستری شدن برای اطمینان از ایمنی، تغذیه مناسب، خواب کافی، مراقبت‌های اولیه و پاکیزگی ضروری باشد.

درمان الکتروکانوالسیو

برای بزرگسالان مبتلا به اختلال اسکیزوافکتیو که به روان‌درمانی یا داروها پاسخ نمی‌دهند، ممکن است درمان الکتروکانوالسیو استفاده شود.