هذیان در بیماران اسکیزوفرنی: راه های کاهش و درمان

اسکیزوفرنی نوعی اختلال روان‌پریشی است که موجب می‌شود بیمار نتواند واقعیت و توهم را از هم تشخیص دهد. توهم و هذیان دو مورد از علائم خاص روان‌پریشی در اسکیزوفرنی است. هذیان به باورهای نادرستی اتلاق می‌شود که هیچ پایه و اساسی در واقعیت ندارند.

افراد مبتلا به اسکیزوفرنی اغلب از هذیان ناشی از این بیماری رنج می‌برند. تفکر درهم ریخته و اختلال در تعبیر اطلاعات جدید معمولا منتهی به تصورات نادرست می‌شود. افراد مبتلا به اسکیزوفرنی اغلب در موارد خاص دچار هذیان می‌شوند.

در حقیقت از آن جایی‌که هذیان و توهم دو مورد از علائم رایج بیماری اسکیزوفرنی هستند از اهمیت خاصی برخوردار هستند. اما باید به خاطر داشت که هذیان و توهم تنها علائم خاص و منحصر بیماری اسکیزوفرنی نیستند. افراد زیادی وجود دارند که مبتلا به بیماری روانی اسکیزوفرنی هستند و هرگز علائم هذیان را نداشتند بلکه ترکیبی ازعلائم دیگراین بیماری در آن‌ها مشاهده شده است. همه هذیان‌ها نیاز به درمان ندارند اما گاهی‌ اوقات واکنش نسبت به هذیان‌ها منجر به خشم افرادی می‌شود که مبتلا به اسکیزوفرنی بوده و درمان نشده‌اند. (به‌عنوان مثال اگربیمار فکر کند که کسی قصد دارد او را بکشد قطعا اول او اقدام به کشتن می‌کند.) اغلب هذیان ناشی از اسکیزوفرنی در ‌صورت نیاز به درمان از طریق مصرف داروی آنتی‌بیوتیک و یا روان درمانی کنترل و درمان می‌شود. جهت دریافت اطلاعات بیشتر درباره هذیان و علائم دیگر بیماری اسکیزوفرنی و یا رزرو نوبت می‌توانید با مرکز توانبخشی اعصاب و روان مژده از طریق شماره‌های ۰۲۱۷۶۲۵۳۴۶۵ و ۰۲۱۷۶۲۵۳۴۶۶ تماس حاصل فرمایید.

هذیان چیست؟ 


هذیان باورهای غلطی است که فرد مبتلا به اسکیزوفرنی به آن‌ها اعتقاد دارد. عقاید بیمار خاص فرهنگ و یا مذهب او نیست و علی‌رغم شواهد و مدارکی که خلاف عقیده او را اثبات می‌کند اما بیمارهمچنان به آن‌ها اعتقاد محکمی دارد.

علت


دلایل مختلفی برای هذیان ناشی از اسکیزوفرنی وجود دارد. برخی از هذیان‌ها ناشی از بیماری روانی بوده و برخی به عوامل خارجی مرتبط هستند. مواردی که در این قسمت معرفی می‌کنیم می‌توانند علت‌های بوجود آمدن هذیان باشند:

 مصرف الکل، آسیب مغزی، اختلال شناختی، افسردگی، روان درمانی، نقص‌های حسی، استرس، آسیب، جنبه‌های خاص فرهنگی، زورگویی، مصرف مواد مخدر، ژنتیک، انزوای اجتماعی، عوارض جانبی برخی داروها، اختلال عملکرد عصبی وترک اعتیاد

انواع هذیان در اسکیزوفرنی


آسیب و گزند

این نوع هذیان یکی از شایع‌ترین هذیان‌هایی است که افراد مبتلا به اسکیزوفرنی از آن رنج می‌برند. این نوع هذیان مبتنی بر سوء‌ظن قرار دادن کسی یا چیزی است. افراد مبتلا به این نوع هذیان تصور می‌کنند که دیگران او را تعقیب می‌کنند، می خواهند به او آسیب برسانند، مسموم کنند و یا در کل او را آزار و اذیت کنند. هذیان آسیب و گزند در واقع به اسکیزوفرنی پارانوئیدی اشاره می‌کند.

هذیان انتساب

هذیان انتساب نیز نوع دیگری از هذیان‌های رایج در افراد مبتلا به اسکیزوفرنی است. چنین افرادی اغلب معتقدند که حرکات و گفتار دیگران به‌طور خاص متوجه آن‌ها است و به آن‌ها اشاره دارد. هذیان انتساب موجب می‌شود بیمار فکر کند حتی افرادی که در رادیو و تلویزیون هستند همه راجع به او صحبت می کنند.

بزرگ‌ منشی

هذیان بزرگ ‌منشی موجب تفکر غلط  خود بزرگ‌بینی در فرد مبتلا می‌شود. افراد مبتلا به اسکیزوفرنی گاهی تصور می‌کنند که فرد مشهور و یا سیاستمدار قدرتمندی هستند. از آن‌جایی که تصور می‌کنند فرد معروف و مشهوری هستند اگر در برخی مواقع دیگران آن‌ها را  نشناخته و یا تایید نکنند طبیعتا ناراحت می‌شوند.

مذهبی

هذیان‌های مذهبی به باورهای غلط در خصوص ارتباط با خدا اشاره دارد. افراد اسکیزوفرنی مبتلا به این نوع هذیان اغلب باور دارند که ارتباط خاصی با خدا دارند و یا این‌که خداوند قدرت خاصی به آن‌ها عطا کرده‌است. این افراد ممکن است ادعا کنند که مستقیما با خدا صحبت می‌کنند و یا رسالتی به دوش آن‌ها گذاشته شده‌است و در برخی موارد این افراد حتی فکر می‌کنند خود خدا هستند.

جسمی

این نوع هذیان شامل تصور غلط در خصوص سلامتی جسم است. افراد مبتلا به این نوع هذیان اغلب فکر می کنند مبتلا به بیماری مانند تومور هستند. در حقیقت منبع چنین تصور غلطی احساس وجود جسم خارجی در بدن است.

کنترل

هذیان کنترل به عقاید و تصوراتی اتلاق می شود که در آن فرد بیمار فکر می‌کند تمام گفتار و حرکاتش تحت کنترل نیروی خارجی است. افراد اسکیزوفرنی مبتلا به هذیان کنترل معتقدند که افکار آن‌ها از ذهنشان دزدیده می‌شود و افکار موجود در ذهن آن‌ها متعلق به خود آن‌ها نیست. در این نوع هذیان گاهی افراد فکر می‌کنند که بدن آن ها تحت کنترل خودشان نبوده و برای انجام کارهای خاصی دستکاری شده‌است.

درمان هذیان


دارو

هذیان ناشی از بیماری اسکیزوفرنی معمولا با تجویز داروهای ضد روان‌پریشی قابل درمان است.

حمایت خانواده

خانواده و دوستان فرد بیمار باید در ابتدا درک کنند که هذیان بیمار نشان زوال عقل او نیست بلکه ناشی از بیماری اسکیزوفرنی است. گرچه هذیان ثابت ممکن است ناراحت‌کننده باشد اما  باید در این زمان از واکنش‌های احساسی، خشونت و تهدید خودداری کرد. در چنین مواقعی همیشه راهی برای  درک وهمدردی با بیمار وجود دارد. به‌عنوان مثال: گیر کردن در مترو خیلی عذاب‌آور است و موجب می‌شود بیمار احساس کند که در آن شلوغی کسی به او توجه خاصی نمی‌کند، و یا آن‌قدر مهم نیست که کسی بخواهد ازاو عذرخواهی کند. (احتمالا در چنین شرایطی اعتقاد بیمار بر این است که او یک فرد مهمی است و از این‌که واقعا بی‌اهمیت و کم‌ارزش شده بسیارناراحت می‌شود.)

این استدلال ممکن است فرد را متقاعد کند به‌سراغ مراقبت‌های پزشکی برود و یا برای طفره رفتن از آزار و اذیت دیگران مقدار مصرف داروی خود را افزایش دهد. این کار بهتر از گفتن این جمله است: شما فریب خوردید و بهتر است به‌سراغ روانپزشک بروید.

روش دیگر کنترل هذیان، کمک کردن به کاهش محرک‌هایی است که موجب شکل‌گیری هذیان می‌شوند. اگر شلوغی مترو منجر به عقاید منفی و مخرب می‌شود بهتر است از رفتن به مترو خودداری کنید. وجود ایده‌های فریب‌کارانه، چه آزار و اذیت و چه بزرگ‌منشی، بدین معناست که محرک‌های زیادی ازجمله: فعالیت، احساس و شاید حتی افراد زیاد در اطراف بیمار وجود دارد.

حال به‌عنوان مثال چند نمونه از هذیان‌ها و واکنش‌های نسبت به آن را درنظر بگیرید. "من یک پیامبر هستم." واکنش نامناسب از طرف دیگران: " شما دیوانه هستید." واکنش مناسب: " فکر می‌کنم شما امروز احساس خاص و متفاوتی دارید. شاید به‌دلیل شور و هیجانی است که در این‌جا وجود دارد."

حال اجازه دهید یک روش دیگر را امتحان کنیم.  بعد از مصرف داروها اگر بیمار همچنان به هذیان ادامه دهد این‌بار در مقابل هذیان باید پاسخ داد:" شاید این نوع نگرش و تفکر شما باشد. قبلا توضیح دادم که با شما موافق نیستم. ما باید محتاطانه و دوستانه مخالفت خود را بیان کنیم." (این کار از یک طرف بیمار را تصدیق می‌کند و از طرفی بحث‌های بی‌معنی را خاتمه می‌دهد."

بستری شدن

اگر هذیان‌ها به‌قدری شدید باشد که بیمار رفتارهایی از خود نشان ‌دهد که ممکن است برای خود و دیگران خطرناک باشد و یا به خود و دیگران آسیب برساند باید در بیمارستان بستری شود و تا زمانی‌که هذیان برطرف نشده و بیمار حالت طبیعی نیافته مرخص نشود.

تفاوت بین هذیان و توهم چیست؟


هذیان و توهم دو اصلاحی هستند که ممکن است در ظاهر شبیه هم باشند اما در حقیقت کاملا متفاوت هستند. افرادی که هذیان می‌گویند معمولا عقاید محکمی دارند که ممکن است بر اساس واقعیت باشد و ممکن است نباشد. به‌عنوان مثال یک فرد ممکن است با اطمینان کامل اعتقاد داشته باشد که همه قصد جاسوسی او را دارند و به‌همین دلیل از رفتن به بیرون اجتناب کند. هذیان‌ حتی اگر بر پایه منطق باشد ممکن است برای دیگران غیرمنطقی و عجیب‌وغریب به‌نظر برسد.

توهم حالتی است که در آن فرد ممکن است در سر خود صداهایی را بشنود که واقعی به ‌نظر می‌رسند. بیمار در چنین شرایطی احساس می‌کند کسی در سر او در حال حرف زدن است. این حالت منجر می‌شود بیمار به صداهایی که می‌شنود واکنش نشان داده و پاسخ دهد. به‌عنوان مثال افرادی که مبتلا به بیماری روانی هستند معمولا بعد از شنیدن صداها در سر خود شروع به حرف زدن می‌کنند. توهم در برخی از افراد بصری است یعنی بیمار افراد و یا چیزهایی را می‌بیند که فکر می‌کند واقعیت دارند.

هذیان و توهم گاهی برای افرادی که به آن‌ها مبتلا هستند و همچنین پرستاران و مراقبین آن‌ها نیز ترسناک است. یکی از راه‌های مقابله با هذیان و توهم این است که گاهی باید کارهای بیمار را بدون بحث و استدلال تایید کنیم.