ورزش برای بیماران اسکیزوفرنی

امروزه درمان اسکیزوفرنی بر دارو و درمان رفتاری شناختی به عنوان راه اصلی رها شدن از مشکل روان پریشی متمرکز است. اگر چه در افراد مبتلا به اسکیزوفرنی، روان پریشی تهدیدی جدی برای سلامتی آن‌ها است، اخیراً نیز مشخص شده است که بیماری‌های جسمی هم یکی از علت‌های اصلی بیماری و مرگ بیماران است. علاوه بر این، در حال حاضر تعداد زیادی از شواهد تحقیقاتی وجود دارند که نشان می‌دهند تمرینات ورزشی نه تنها می‌توانند به بهبود سلامت جسمی شما کمک کنند، بلکه همچنین قادر به بهبود سلامت روانی و ذهنی شما نیز هستند.

افراد مبتلا به اسکیزوفرنی نه تنها بیشتر از بیماری‌های جسمی رنج می‌برند، بلکه حتی معمولاً این مشکلات را در سنین پایین‌تر نیز تجربه می‌کنند. بنابراین تمرینات فیزیکی می‌توانند برای جلوگیری یا کنترل بیماری‌های بدنی در بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی مفید واقع شوند. متخصصین ما در مرکز توانبخشی اعصاب و روان مژده آماده ارائه مشاوره درباره ورزش در اسکیزوفرنی هستند. برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد ورزش‌های مناسب بیماران اسکیزوفرنی می‌توانید با شماره‌های ۰۲۱۷۶۲۵۳۴۶۵ و ۰۲۱۷۶۲۵۳۴۶۶ تماس حاصل فرمایید.

چرا ورزش برای افراد مبتلا به اسکیزوفرنی مهم است؟


افرادی که مبتلا به اسکیزوفرنی هستند احتمال بیشتری دارد که از طیف وسیعی از مشکلات سلامت جسمی مانند بیماری قلبی، سکته مغزی، سرطان و دیابت رنج ببرند. در واقع بیش از ۷۵٪ افراد مبتلابه بیماری اسکیزوفرنی دچار یک بیماری فیزیکی مزمن در کنار بیماری روانی خود نیز هستند و این یکی از دلایلی است که موجب می‌گردد تا امید به زندگی در افراد مبتلا به این بیماری ۱۰تا ۲۰ سال کمتر از جمعیت کل باشد.

علل بروز بیماری‌های جسمی در بیماران اسکیزوفرنی


بخشی از مشکلات بدون شک با عادت‌های اشتباه و شیوه‌ی زندگی بسیاری از افراد مبتلا به اسکیزوفرنی مانند سیگار کشیدن و مصرف مواد مخدر مرتبط می‌باشد (بیش از ۷۰٪ افراد دچار بیماری‌های روانی در مقایسه با حدود ۲۵٪ از کل جمعیت عادت به سیگار کشیدن دارند).
بخشی دیگر از مشکلات مربوط به عوارض جانبی داروهای ضد روان پریشی است که برای درمان علائم مثبت اسکیزوفرنی مانند توهم استفاده می‌شوند. اما مشکل دیگر ناشی از شیوه زندگی ساکن و رژیم غذایی نامناسبی است که اکثر افراد مبتلا به اسکیزوفرنی از آن پیروی می‌کنند و در اینجا است که انجام یکسری تمرینات ورزشی مناسب می‌تواند یک تفاوت واقعی را در زندگی افراد مبتلا به این بیماری ایجاد کند.

ورزش و افزایش وزن


یکی از مشکلاتی که اکثر افراد مبتلا به اسکیزوفرنی با آن مواجه هستند، افزایش وزن است. افزایش وزن به سه دلیل اتفاق می افتد:

  • رژیم غذایی نامناسب
  • نداشتن ورزش کافی
  • عوارض جانبی مربوط به داروهای ضد روان پریشی

گاهی اوقات سبک زندگی ساکن و بی تحرک اثرات آرام بخشی داروهای ضد روان پریشی را نیز تشدید می‌کند، اما با این حال این مشکل در افراد مبتلا به اسکیزوفرنی قبل از اولین تجویز داروهای ضد روان پریشی مشاهده می‌شود و همچنین در هر صورت نسل دوم مدرن داروهای ضدروان پریشی آتیپیکال به طور قابل توجهی عوارض جانبی کمتری نسبت به نسل قبلی دارند. اغلب افراد مبتلا به اسکیزوفرنی کار نمی‌کنند و نسبت به کل جمعیت تمایل کمتری نسبت به انجام تمرینات ورزشی و فعالیت فیزیکی دارند.
البته نقش داروهای ضد روانپریشی و اثرات آن‌ها در افزایش وزن افراد مبتلا به اسکیزوفرنی را نباید نادیده گرفت. شواهد پایدار و قابل اطمینان به دست آمده از مطالعات ارتباط بین داروهای ضد روان پریشی و افزایش وزن را نشان می‌دهند به گونه‌ای که ۴۰ تا ۸۰٪ از افراد مبتلا به اسکیزوفرنی که از داروهای ضد روان پریشی استفاده می‌کنند دچار مشکل افزایش وزن خواهند شد.

چه نوع ورزش‌هایی را می توان انجام داد؟


انواع مختلفی از تمرینات ورزشی مانند دویدن، پیاده‌روی، شنا، بدنسازی و غیره وجود دارد. هر یک از این تمرینات ورزشی مزایای مختلفی دارند؛ به عنوان مثال شنا به منظور بهبود استقامت بدن بهتر از بدنسازی و وزنه زدن است و در مقابل بدنسازی ورزشی مناسب برای افزایش استحکام استخوان‌ها محسوب می‌شود. بهتر است تمرینات ورزشی را انجام دهید که از آن‌ها لذت می‌برید و مناسب شما است، زیرا تمایل بیشتری به ادامه و انجام دادن این نوع تمرینات خواهید داشت.
برخی از مواردی که باید در هنگام شروع تمرینات ورزشی در نظر داشته باشید عبارتند از:

  • آیا ترجیح می‌دهید به تنهایی ورزش کنید یا این کار را همراه با یک گروه و با دیگران انجام دهید.
  • آیا ترجیح می‌دهید تمرینات ورزشی را خودتان برنامه ریزی کنید یا این که از یک مربی کمک بخواهید؟
  •  آیا دچار مشکلات فیزیکی زمینه‌ای هستید که ممکن است نوع فعالیتی را که می‌توانید انجام دهید محدود کند؟
  •  با انجام تمرینات ورزشی به چه نوع تناسب اندامی می‌خواهید برسید؟ به عنوان مثال، اگر تقویت استخوان برایتان مهم است، رفتن به باشگاه ممکن است برای شما بهتر باشد.
  • آیا از انجام تمرینات ورزشی لذت می‌برید؟ مهم است که از آن چه که انجام می‌دهید لذت ببرید. اگر احساس می‌کنید که همیشه مجبور به انجام این تمرینات هستید، بهتر است که نوع دیگری را امتحان کنید.
  • چه نوع بودجه‌ای دارید؟
  • چه تجهیزاتی در محل شما در دسترس است؟

یک نوع ورزش که غالباً دست کم گرفته می‌شود انجام فعالیت‌های کلی مانند کارهای خانگی و مراقبت از گیاهان است. به عنوان مثال، جارو کشیدن فرش‌ها برای مدت ۲۰ دقیقه، تقریباً ۱۰۰ کالری می‌سوزاند و وجین کردن علف‌های هرز حدود۱۵۰ کالری استفاده می‌کند. بنابراین اهمیت این نوع تمرینات بدنی را دست کم نگیرید و اگر شما در انجام این نوع کارها مهارتی ندارید پس شاید زمان آن باشد که نسبت به آن‌ها توجه بیشتری نشان دهید.

همچنین راه‌های دیگری نیز وجود دارد که شما می‌توانید خود را تشویق کنید تا فعالیت‌های فیزیکی دیگری انجام دهید برای مثال، استفاده از پله‌ها به جای آسانسور در یک ساختمان یا پیاده شدن از اتوبوس یک ایستگاه قبل‌تر از رسیدن به مقصد و انجام پیاده روی.
مطمئناً ممکن است در بسیاری از افرادی که تصمیم می‌گیرند تا تمرین بیشتری را انجام دهند، انگیزه‌ی آن‌ها بعد از چند جلسه‌ی اول از بین برود. می‌توانید برای قوی‌تر شدن اراده و انگیزه‌ی خود جهت انجام تمرینات بدنی، کارهای زیر را انجام دهید:

  • سعی کنید در صورت امکان با یک دوست ورزش کنید.
  • برای یک جلسه تمرین وقت بگذارید:، سعی نکنید آن را در یک روز شلوغ انجام دهید.
  • نسبت به اهداف خود واقع بینانه باشید، بیش از حد بلند پرواز نباشید.
  • تمرینات ورزشی را از سطح متوسط شروع کنید و به تدریج تا زمانی که فکرمی‌کنید می‌توانید آن را مدیریت کنید، سطح آن را بالا ببرید.
  • انواع فعالیت‌هایی را انتخاب کنید که برای شما مناسب است. اگر رفتن به باشگاه به نظر می‌رسد بیش از حد برایتان چالش برانگیز است، پس ممکن است این کار گزینه‌ی مناسبی برای شما نباشد و گزینه‌های دیگری مانند راه رفتن ممکن است بهتر نتیجه دهد.
  • سعی کنید برخی از تمرینات ورزشی را در هوای آزاد انجام دهید.

چه مقدار ورزش در چه زمانی بهتر است؟


برای انجام تمرینات ورزشی مدت زمان ۱۵۰ دقیقه یا دو و نیم ساعت ورزش شدید در هفته برای بزرگسالان توصیه می‌شود. در حالت تئوری افرادی که از داروهای ضد روان پریشی استفاده می‌کنند باید جهت کاهش عوارض جانبی مربوط به مصرف داروها مدت زمان بیشتری را صرف انجام تمرینات ورزشی نمایند.
هرچند برای افراد مبتلا به بیماری اسکیزوفرنی اولین مشکل برای غلبه بر آن انگیزه است. البته این مسئله برای همه افرادی که ورزش می‌کنند، یک مشکل محسوب می‌شود، افراد مبتلا به اسکیزوفرنی متفاوت نیستند، اما با چالش بیشتری برای داشتن انگیزه مواجه هستند. بنابراین شاید برای ما بهتر باشد در نظر داشته باشیم که تلاش برای هر فعالیت فیزیکی بهتر از انجام ندادن هیچ تمرینی است و سعی کنیم تا جایی که می‌توانیم به جای داشتن برنامه‌های بلندپروازانه و دست نیافتنی، تلاش‌هایی هر چند کم را انجام دهیم.
در مورد این که چه زمانی برای انجام فعالیت‌های ورزش بهتر است باید گفت هر زمان که برای شما بهترین است. با این حال بهتر است که از انجام دادن فعالیت شدید فیزیکی در شب جلوگیری شود، زیرا ممکن است خوابیدن را دشوار کند و اختلالاتی در خواب ایجاد کند.

نحوه شروع تمرین


اگر پیش از این تجربه‌ی انجام تمرینات ورزشی را نداشته‌اید، قبل از شروع هر گونه برنامه تمرینی، با پزشک یا روانپزشک خود مشورت کنید. مهم این است که اطمینان حاصل کنید که روش تمرین انتخابی در حد توانایی‌های شماست و با هیچ یک از شرایط سلامتی شما تداخل پیدا نخواهد کرد. همچنین انجام برخی از تمرینات ورزشی ارزش دارد. سعی کنید برای تمرینات ورزشی و فعالیت‌های بدنی که می‌توانید انجام دهید برنامه ریزی کنید و روی اهدافی که بیش از حد بلندپروازانه نیستند کار کنید.